От Замира Аббасова

Я родилась в Варденисе, в 1984-ом году. Четыре года спустя вся моя семья, а также родсвенники в связи с массовыми переселениями вынуждены были покинуть Армению и бежать в Азербайджан. Тогда мне было 4 года и, оглядываясь назад я не могу вспомнить все, что я оставила там , за собой. И я не знаю, к лучшему это или нет, что я не все помню. Но перед моими глазами проносятся отрывками воспоминания о нашем доме, садике, игровой площадке, моих друзьях, яблочном деревце и о петушке, которого я очень любила.

После прибытия в Азербайджан, я долго мечтала о нашем доме и о том, как я хожу по руинам нашей деревни. Но со временем все это исчезло. Несмотря на это, моя семья не переставала верить, что в один прекрасный день мы вернемся к себе домой. Мы верим, что два соседа, которые веками жили вместе снова сойдутся, невзирая на ненависть и смутную злость, что преследовали их.

В Азербайджане мы долгое время держались вдали от местной культуры и не могли приспособиться к своим этническим корням. С нами обращались как с иноземцами и это усугубляло положение. Азербайджанцы из Армении изолировали себя от остальных и общались только между собой. Против нас везде проводилась дискриминация. Она была и в детском саду, куда я ходила, и в школе, даже проявлялась в общественной жизни.

Местные азербайджанцы вселяли в нас мысль, что мы другие , хотя мы были одной крови и одних этнических корней. Когда я подростала, мне постоянно напоминали, что я из Армении. А это значит, я всегда воспринимала себя как армяно-азербайджанка, что, с нашей точки зрения, в Азербайджанском обществе всегда считалось как бы на ступеньку ниже нормального уровня.

Через некоторое время я стала все больше читать об этом конфликте, анализируя его, и стараясь узнать побольше о нем путем общения с людьми и узнавая их точки зрения по данному вопросу, чтобы полностью суметь понять всю картину. В 2009 году я уехала в США по программе Edmund Muskie с целью продолжения своего образования в области конфликтологии. Между тем, я также начала участвовать в различных мероприятиях, включая симуляционные семинары и симпозиумы, связанные с тематикой конфликтов.

Первая встреча с армянами перевернула все мои чувства и эмоции. Я подружилась со многими, вела откровенные разговоры и слушала их точки зрения. С тех пор каждый раз, когда я вижу арменина или армянку, будь то на улице или мероприятии , я чувствую какую-то невидимую токую связь с ними и с землей, в которой я родилась, игнорируя тот факт, что “они должны быть моими врагами”. Это и есть сила “добра” над “злом”, та сила, которую мы не видели слишком долго.

Пусть и я новичок в этой области, эта война сделала из меня миротворца. Но моя борьба еще сложнее. Так как с одной стороны, я должна помогать тем, кто страдает от конфликтов, и с другой стороны помочь себе.

Zamira Abbasova

Mən 1984-cü ildə Vardenisdə anadan olmuşam, dörd il sonra isə mənim bütün ailəm qohumlarımız ilə birlikdə kütləvi sürgün nəticəsində Ermənistanı tərk edib, Azərbaycana köçməli olmuşlar. Ermənistandan getdiyim zaman mənim dörd yaşım var idi və geriyə baxaraq arxada buraxdıqlarımı xatırlaya bilməməyimin yaxşı və ya pis olduğunu deyə bilmərəm. Amma evimizi, bağçamızı, oyun meydançamızı, dostlarımı, alma ağacımı və sevdiyim xoruzu xatırlayıram.

Azərbaycana gəldikdən sonra mən evimiz və viranə qalmış kəndimizdə gəzməyim barədə xəyallar qururdum. Amma bir vaxtdan sonra isə hər şey yoxa çıxmağa başladı. Buna baxmayaraq, ailəm evimizə nə vaxtsa dönəcəyimiz barədə heç bir zaman ümidlərini itirmirdi. Biz inanırıq ki, əsrlər boyu birlikdə yaşayan iki qonşu onları izləyən nifrətə baxmayaraq nə vaxtsa yenidən bir araya gələcəklər.

Azərbaycanda illər boyu biz özümüzü yerli mədəniyyətdən uzaq tuturduq və öz etnik köklərimizə uyğunlaşa bilmirdik. Bizə bir yad-elli kimi davranmaları vəziyyəti lap çətinləşdirirdi. Ermənistandan olan Azərbaycanlılar nəticədə özlərini digərlərindən ayrı tuturdular və yalnız özləri arasında qaynayıb qarışırdılar. Bizə qarşı ayrı-seçkilik hər yerdə idi. Getdiyim bağçada, məktəbdə və hətta ictimai həyatımızda.

Yerli Azərbaycanlılar bizim fərqli olduğumuzu bizə aşılamışdılar, baxmayaraq ki, eyni qandan və eyni etnik kökəndən idik. Mən Ermənistandan olduğumu eşidərək böyüyürdüm və bu o demək idi ki, mən özümü Erməni-Azərbaycanlı kimi tanıyırdım. Bu da bizimkilərin düşünmə mövqeyinə əsasən Azərbaycan cəmiyyətində bir pillə aşağı olmağa bərabər idi.

Bir müddət sonra mən məsələni daha aydın şəkildə anlamaq üçün münaqişə haqqında daha ətraflı oxumağa, onları təhlil etməyə, hər kəsin düşüncəsini öyrənməyə başladım. 2009-cu ildə mən Edmund Muskie Proqramı üzrə Münaqişələrin Həlli sahəsində təhsilimi davam etdirmək üçün ABŞ’a getdim. Bununla yanaşı mən münaqişələrlə bağlı müxtəlif tədbirlərdə, simulyasiya seminarlarında və simpoziumlarda iştirak etməyə başladım.

Ermənilər ilə ilk dəfə görüşüm mənim bütün hisslərimi və duyğularımı qarışdırdı və oynatdı. Çoxlu dostluq əlaqələri qurdum, onlarla səmimi şəkildə söhbət etdim və onların fikirlərini öyrəndim. O vaxtdan, hər dəfə istər küçədə və ya yığıncaqda bir Erməni görəndə, içimdə onlarla və anadan olduğum torpaqla gözəgörünməyən bağ olduğunu hiss edirəm. Hətta “onlar bizim düşmənimizdir” faktı heç ağlıma gəlmir. Bu “yaxşının” “pis” üzərində qüvvəsidir, barəsində uzun zaman düşünmədiyimiz qüvvə.

Bu sahədə yeni olsam da bu müharibə məni Sülh Savaşcısı edib. Mənim mübarizəm daha mürəkkəbdir. Çünki bir tərəfdən mən münaqişədə olanlara , digər tərəfdən isə özümə kömək etməliyəm.